Ổ cắm không hoạt động, kiểm tra bằng cách nào ?

Trong bất kỳ văn phòng làm việc hay nhà xưởng sản xuất nào, nguồn điện luôn là huyết mạch duy trì mọi hoạt động. Một buổi sáng bắt đầu công việc, bạn cắm máy tính hay thiết bị vận hành vào tường nhưng không có tín hiệu điện, mọi thứ đình trệ, gây ra sự khó chịu và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung.

Việc xác định xem sự cố nằm ở thiết bị cắm vào hay do chính ổ cắm âm tường bị hỏng là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Tuy nhiên, hành động tháo mặt nạ ổ điện ra để kiểm tra khi chưa biết chắc chắn tình trạng dòng điện là một hành động tiềm ẩn nhiều rủi ro an toàn lao động nghiêm trọng.

Để giải quyết vấn đề này một cách nhanh chóng và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người kiểm tra, các kỹ thuật viên chuyên nghiệp luôn mang theo bên mình bút thử điện. Đây là công cụ nhỏ gọn nhưng đầy quyền năng, cho phép phát hiện sự hiện diện của dòng điện mà không cần bất kỳ tiếp xúc vật lý nào với lõi dây kim loại.

Ổ cắm không hoạt động, kiểm tra bằng cách nào ?

I. HIỆN TƯỢNG MẤT NGUỒN CỤC BỘ TẠI CÁC ĐIỂM TIẾP XÚC

Hệ thống điện trong các tòa nhà thương mại hay nhà máy thường được thiết kế đi ngầm hoặc đi trong các ống gen bảo vệ để đảm bảo thẩm mỹ và an toàn. Tuy nhiên, chính cấu trúc này khiến việc nhận biết các trục trặc bên trong trở nên khó khăn. Một ổ cắm không hoạt động có thể xuất phát từ rất nhiều yếu tố khác nhau chứ không đơn thuần là hỏng hóc tại chỗ.

Vấn đề thường gặp nhất là sự lỏng lẻo tại các điểm đấu nối. Qua thời gian sử dụng, các ốc vít cố định dây dẫn phía sau ổ cắm có thể bị lỏng ra do sự giãn nở nhiệt hoặc rung động của tòa nhà. Khi điểm tiếp xúc không chặt, dòng điện chập chờn hoặc mất hẳn, thậm chí sinh nhiệt gây cháy xém lớp nhựa bảo vệ.

Ngoài ra, sự cố có thể nằm ở phía thượng nguồn, tức là aptomat nhánh điều khiển khu vực đó đã bị ngắt, hoặc dây dẫn đi âm trong tường bị đứt ngầm do khoan cắt thi công hoặc do côn trùng cắn phá.

Trong môi trường công nghiệp, bụi bẩn và độ ẩm cao cũng có thể oxi hóa các lá đồng bên trong ổ cắm, tạo ra một lớp cách điện không mong muốn ngăn cản dòng điện truyền tải sang phích cắm thiết bị. Việc nhận định sai tình trạng (ví dụ nghĩ là mất điện nhưng thực ra vẫn còn điện áp chờ) là sai lầm chết người mà người làm bảo trì phải tránh tuyệt đối.

II. THAY ĐỔI TƯ DUY KIỂM TRA ĐIỆN TRUYỀN THỐNG

Trước đây, khi đối mặt với một ổ cắm nghi ngờ hỏng, thói quen của nhiều người là dùng một thiết bị khác đang hoạt động tốt (như quạt máy, đèn bàn) cắm thử vào. Hoặc nguy hiểm hơn, một số thợ không chuyên sử dụng các loại tuốc nơ vít có bóng đèn neon rẻ tiền chọc trực tiếp vào lỗ cắm. Phương pháp dùng thiết bị khác cắm thử tuy đơn giản nhưng không cung cấp thông tin chi tiết. Nếu đèn không sáng, ta chỉ biết là không có điện, nhưng không biết là mất dây pha (dây nóng) hay mất dây trung tính (dây nguội). Trong kỹ thuật điện, mất dây trung tính nhưng dây pha vẫn còn là trạng thái cực kỳ nguy hiểm, vì thiết bị không chạy nhưng sờ vào vẫn bị giật.

Phương pháp dùng tuốc nơ vít thử điện truyền thống thì buộc người dùng phải tiếp xúc kim loại với dòng điện. Nếu lớp vỏ cán cầm bị nứt hoặc tay người thợ ướt đẫm mồ hôi, dòng điện rò có thể đi qua người. Hơn nữa, đầu kim loại của tuốc nơ vít khi chọc vào ổ cắm, nếu không khéo léo, có thể gây chập mạch giữa pha nóng và pha lạnh ngay tại chỗ, tạo ra tia lửa điện gây bỏng mắt hoặc tay.

Chính vì thế, tư duy bảo trì hiện đại hướng tới phương pháp "Non-contact" (Không tiếp xúc). Đây là tiêu chuẩn an toàn mới, yêu cầu người kỹ thuật viên phải xác định được trạng thái của dây dẫn ngay từ bên ngoài lớp vỏ bọc cách điện, trước khi thực hiện bất kỳ thao tác tháo lắp nào.

III. CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG NGHỆ CẢM BIẾN ĐIỆN TRƯỜNG

Các thiết bị dò điện áp hiện đại hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện dung. Khi một dây dẫn có điện áp xoay chiều (AC), nó sẽ tạo ra một trường tĩnh điện xung quanh nó. Trường này biến thiên theo tần số của dòng điện (thường là 50Hz hoặc 60Hz).

Thiết bị dò được trang bị một cảm biến ở đầu dò nhựa. Khi đưa đầu dò này lại gần nguồn phát (ổ cắm, dây điện), cảm biến sẽ nhận diện sự dao động của điện trường. Mạch điện tử bên trong sẽ xử lý tín hiệu này và kích hoạt các cảnh báo cho người dùng biết sự hiện diện của điện áp. Điểm ưu việt là điện trường này có thể xuyên qua lớp nhựa, cao su cách điện, vách thạch cao mỏng, cho phép thiết bị "nhìn thấy" dòng điện đang ẩn mình.

Không cần chạm kim loại: Người dùng không cần phải chọc bất cứ vật gì vào ổ cắm. Chỉ cần đưa đầu dò lại gần bề mặt hoặc khe hở của ổ cắm.
An toàn tuyệt đối: Vỏ thiết bị hoàn toàn bằng nhựa cách điện cao cấp, không có bất kỳ điểm hở mạch nào dẫn điện về phía tay cầm.
Phát hiện dây nóng: Thiết bị phân biệt rõ ràng đâu là dây có điện thế cao (dây L) và đâu là dây trung tính (dây N), điều mà việc cắm thử thiết bị tải không làm được.

Nhờ cơ chế này, công việc kiểm tra trở nên nhanh chóng hơn bao giờ hết. Người thợ có thể rà soát hàng chục ổ cắm trong một văn phòng lớn chỉ trong vài phút mà không cần dừng lại tháo lắp hay mang vác đồ đạc cồng kềnh.

IV. TRÌNH TỰ KHOANH VÙNG SỰ CỐ TRONG HỆ THỐNG M&E

Khi tiếp nhận thông tin một khu vực làm việc bị mất điện tại ổ cắm, kỹ sư cơ điện (M&E) sẽ sử dụng thiết bị dò điện áp để thực hiện quy trình khoanh vùng lỗi một cách logic và khoa học. Dưới đây là cách thức mà thiết bị này hỗ trợ đắc lực cho công việc chẩn đoán:

Đầu tiên là kiểm tra tại chỗ. Kỹ thuật viên đưa đầu dò vào sát các lỗ của ổ cắm. Nếu thiết bị báo hiệu (sáng đèn đỏ, kêu bíp liên tục) tại lỗ bên phải và im lặng tại lỗ bên trái, chứng tỏ nguồn điện vẫn đến được ổ cắm, vấn đề có thể nằm ở sự tiếp xúc kém của lá đồng bên trong khiến phích cắm không ăn điện. Nếu thiết bị im lặng ở cả hai lỗ, chứng tỏ nguồn điện đã bị ngắt hoàn toàn khỏi vị trí này.

Tiếp theo là truy vết ngược dòng. Kỹ thuật viên sẽ di chuyển đến hộp đấu nối (Junction Box) gần nhất hoặc công tắc điều khiển liên quan. Bằng cách rà đầu dò dọc theo đường đi của dây dẫn (nếu dây đi nổi) hoặc kiểm tra tại các điểm đấu nối trung gian, họ có thể xác định đoạn dây nào bị đứt. Ví dụ, tại điểm A đèn vẫn báo sáng nhưng đến điểm B cách đó 2 mét đèn tắt, thì vị trí đứt dây nằm giữa khoảng A và B.

Kiểm tra aptomat (CB) là bước quan trọng. Tại tủ điện tầng, kỹ thuật viên đưa thiết bị vào đầu ra của aptomat nhánh. Nếu aptomat đang ở trạng thái ON mà thiết bị không báo có điện, nghĩa là aptomat đã hỏng tiếp điểm bên trong. Nếu có điện tại đầu ra aptomat nhưng không có điện tại ổ cắm cuối nguồn, chắc chắn đường dây âm tường đã bị đứt gãy.Trong nhiều trường hợp sửa chữa cải tạo, thợ đấu nối nhầm lẫn khiến dây nguội lại trở thành dây nóng và ngược lại, hoặc ổ cắm bị đảo cực. Thiết bị dò cho phép xác định chính xác đâu là dây pha để đấu nối lại cho đúng chuẩn, đảm bảo công tắc ngắt đúng dây nóng, an toàn cho người sử dụng sau này.

Việc dò tìm này giúp hạn chế tối đa việc đục tường hay tháo dỡ trần thạch cao tràn lan. Người thợ chỉ can thiệp vật lý khi đã xác định chính xác khu vực hỏng hóc nhờ vào "đôi mắt thần" của thiết bị dò điện.

V. NHỮNG ĐẶC TÍNH QUAN TRỌNG KHI LỰA CHỌN CÔNG CỤ

Không phải mọi thiết bị dò điện trên thị trường đều giống nhau. Đối với môi trường chuyên nghiệp, một chiếc máy dò cần hội tụ những đặc tính kỹ thuật khắt khe để đảm bảo độ tin cậy của kết quả đo đạc.

Độ nhạy có thể điều chỉnh: Đây là tính năng cao cấp cực kỳ cần thiết. Trong một tủ điện chằng chịt dây, nếu độ nhạy quá cao, máy sẽ kêu loạn xạ vì nhiễm từ trường từ các dây bên cạnh, khiến người thợ không biết dây nào thực sự có điện. Khả năng điều chỉnh giảm độ nhạy giúp cô lập đúng sợi dây cần kiểm tra. Ngược lại, khi cần dò điện âm tường, chế độ nhạy cao giúp bắt tín hiệu yếu xuyên qua lớp vữa mỏng.

Hệ thống báo hiệu đa giác quan: Môi trường công trường hay nhà máy thường rất ồn ào và thiếu sáng. Một thiết bị tốt phải trang bị đèn LED siêu sáng ở đầu dò để soi rọi điểm đo, đồng thời có đèn báo trạng thái màu sắc rực rỡ (thường là Đỏ khi có điện, Xanh khi an toàn) kết hợp với âm thanh còi báo động lớn. Sự kết hợp giữa thị giác và thính giác giúp người dùng không bỏ sót cảnh báo.

Tiêu chuẩn an toàn CAT IV: Đây là cấp độ bảo vệ cao nhất cho các thiết bị cầm tay. Nó đảm bảo thiết bị chịu được các xung điện áp quá tải đột ngột (như sét lan truyền) mà không phát nổ trên tay người sử dụng. Làm việc trong nhà máy với các động cơ lớn, việc tuân thủ chuẩn CAT IV 600V hoặc 1000V là bắt buộc.

Tính năng tự kiểm tra (Self-test): Trước khi đo, làm sao biết máy còn pin hay mạch cảm biến còn hoạt động? Các dòng máy cao cấp luôn có chức năng tự kiểm tra. Khi bật máy, đèn sẽ nháy xanh báo hiệu hệ thống sẵn sàng. Nếu pin yếu hoặc mạch hỏng, máy sẽ cảnh báo ngay, ngăn chặn tình huống người dùng tưởng không có điện (do máy hỏng) và chạm tay vào dây dẫn nguy hiểm.

Thiết kế công thái học và độ bền: Thiết bị thường có hình dạng giống cây bút, có kẹp túi áo tiện lợi. Vỏ máy phải được làm từ nhựa chịu va đập, chống rơi vỡ và đạt chuẩn kháng nước, kháng bụi (IP67) để hoạt động bền bỉ trong môi trường bụi bặm, ẩm ướt của công trình xây dựng.

VI. MUA SẮM THIẾT BỊ CHÍNH HÃNG TẠI HIOKI VIETNAM

Trong ngành điện, sự chính xác của thiết bị đo lường là lằn ranh giữa an toàn và tai nạn. Việc sử dụng các thiết bị trôi nổi, không rõ nguồn gốc có thể dẫn đến những kết luận sai lệch, gây nguy hiểm trực tiếp cho tính mạng kỹ thuật viên.

Hioki Vietnam tự hào là địa chỉ tin cậy cung cấp các dòng thiết bị dò điện áp không tiếp xúc chuẩn Nhật Bản. Sản phẩm của Hioki từ lâu đã trở thành vật bất ly thân của các kỹ sư điện trên toàn thế giới nhờ độ nhạy bén, chính xác và độ bền vượt thời gian.

Tại Hioki Vietnam, khách hàng được tiếp cận với những model mới nhất, tích hợp các công nghệ cảm biến tiên tiến, loại bỏ hoàn toàn các báo động giả thường thấy ở các thiết bị rẻ tiền.
Chúng tôi cam kết cung cấp hàng chính hãng 100%, đầy đủ giấy tờ CO/CQ, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của các dự án công nghiệp, tòa nhà cao tầng.
Đội ngũ chuyên gia kỹ thuật sẵn sàng tư vấn, hướng dẫn sử dụng chi tiết, giúp khách hàng khai thác tối đa công năng của thiết bị trong công việc bảo trì hàng ngày.

Hãy trang bị cho đội ngũ kỹ thuật của bạn những công cụ an toàn và hiệu quả nhất từ Hioki Vietnam. Một sự đầu tư nhỏ cho thiết bị chất lượng sẽ mang lại sự an tâm lớn cho cả hệ thống vận hành. Liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay để nhận được sự hỗ trợ tốt nhất.

Sản phẩm liên quan