Tự kiểm tra hệ thống điện sinh hoạt thông qua 5 trường hợp phổ biến

Hệ thống điện trong gia đình đóng vai trò huyết mạch duy trì hoạt động của mọi thiết bị từ chiếu sáng, làm mát đến giải trí và đun nấu. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng lâu dài, các sự cố như ổ cắm lỏng lẻo, thiết bị chập chờn hay nghi ngờ rò rỉ điện là điều khó tránh khỏi.

Để không phải phụ thuộc hoàn toàn vào thợ sửa chữa cho những lỗi nhỏ nhặt, việc trang bị kiến thức và công cụ kiểm tra tại chỗ là giải pháp chủ động và hiệu quả. Một chiếc đồng hồ vạn năng điện tử chất lượng sẽ đóng vai trò như người trợ lý kỹ thuật, cung cấp các thông số chính xác để người dùng đưa ra quyết định xử lý đúng đắn.

Thông qua các chỉ số hiển thị trên màn hình, người dùng có thể nhìn thấy những gì đang diễn ra bên trong đường dây mà mắt thường không thể quan sát. Bài viết này sẽ phân tích 5 tình huống thực tế trong nhà mà bạn có thể tự mình kiểm tra và chẩn đoán tình trạng của hệ thống điện.

Tự kiểm tra hệ thống điện sinh hoạt thông qua 5 trường hợp phổ biến

I. XÁC ĐỊNH ĐIỆN ÁP THỰC TẾ TẠI CÁC Ổ CẮM TƯỜNG

Một trong những tình huống gây khó chịu nhất trong sinh hoạt là khi cắm phích quạt máy hay nồi cơm điện vào ổ cắm nhưng thiết bị không hoạt động, hoặc hoạt động yếu ớt. Nguyên nhân có thể đến từ chính thiết bị đó, hoặc do nguồn điện tại ổ cắm gặp vấn đề. Việc xác định rõ nguyên nhân giúp tránh việc thay thế nhầm lẫn thiết bị đang hoạt động tốt.

Khi sử dụng công cụ đo lường để kiểm tra ổ cắm, chúng ta quan tâm đến giá trị điện áp xoay chiều (AC). Ở điều kiện tiêu chuẩn, điện áp lưới điện sinh hoạt phải duy trì ở mức ổn định (ví dụ 220V). Nếu giá trị đo được thấp hơn đáng kể so với mức tiêu chuẩn, điều này cho thấy đang có hiện tượng sụt áp trên đường dây. Nguyên nhân của sụt áp thường xuất phát từ việc dây dẫn đi âm tường có tiết diện quá nhỏ so với tải tiêu thụ, hoặc các mối nối trong hộp kỹ thuật bị lỏng, tạo ra điện trở tiếp xúc lớn cản trở dòng điện.

Nếu ổ cắm hoàn toàn không có điện áp (hiển thị 0V), khả năng cao là dây dẫn đã bị đứt ngầm ở một vị trí nào đó hoặc cầu chì/aptomat nhánh đã ngắt. Việc kiểm tra này cần được thực hiện cẩn trọng, que đo phải tiếp xúc tốt với các lá đồng bên trong ổ cắm để có kết quả chính xác. Thông số điện áp hiển thị sẽ là bằng chứng rõ ràng nhất để bạn quyết định có nên gọi thợ điện để đi lại đường dây hay không.

II. KIỂM TRA DUNG LƯỢNG VÀ TÌNH TRẠNG PIN CỦA CÁC THIẾT BỊ CẦM TAY

Trong nhà luôn có rất nhiều thiết bị sử dụng pin rời như điều khiển từ xa (remote), đồ chơi trẻ em, đồng hồ treo tường hay đèn pin dự phòng. Khi các thiết bị này hoạt động chập chờn, phản hồi chậm hoặc không lên nguồn, người dùng thường có thói quen thay mới toàn bộ pin. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, chỉ có một viên pin bị cạn năng lượng trong khi các viên còn lại vẫn dùng tốt. Việc vứt bỏ tất cả gây lãng phí không cần thiết.

Thiết bị đo điện tử cho phép kiểm tra chính xác mức điện áp một chiều (DC) còn lại trong từng viên pin.

Đối với pin kiềm (Alkaline) 1.5V: Một viên pin mới sẽ có điện áp khoảng 1.5V đến 1.6V. Khi điện áp tụt xuống dưới mức 1.2V hoặc 1.1V, pin đã được xem là yếu và không còn đủ khả năng cung cấp dòng điện ổn định cho thiết bị, cần được thay thế.
Đối với pin sạc: Việc đo điện áp giúp xác định xem bộ sạc có hoạt động hiệu quả hay không. Nếu sau thời gian sạc dài mà điện áp vẫn không đạt mức tối đa, viên pin đó có thể đã bị chai và cần loại bỏ.
Đối với pin vuông 9V: Thường dùng trong các thiết bị báo khói hoặc micro không dây. Nếu kết quả đo chỉ còn khoảng 7V, thiết bị sẽ hoạt động thiếu ổn định.

Thao tác đo rất đơn giản, chỉ cần đặt que đỏ vào cực dương (+) và que đen vào cực âm (-) của pin. Con số hiển thị trên màn hình sẽ cho biết chính xác "sức khỏe" của nguồn năng lượng này, giúp bạn phân loại pin cũ và mới một cách khoa học.

III. PHÁT HIỆN DÂY DẪN BỊ ĐỨT NGẦM HOẶC HƯ HỎNG CÔNG TẮC

Dây nguồn của các thiết bị di động như bàn ủi, máy sấy tóc hay dây cắm nối dài thường xuyên bị uốn cong, kéo căng trong quá trình sử dụng. Điều này dẫn đến tình trạng các lõi đồng bên trong bị đứt gãy trong khi lớp vỏ nhựa bên ngoài vẫn còn nguyên vẹn. Khi đó, thiết bị sẽ lúc chạy lúc không tùy thuộc vào vị trí uốn của dây. Đây là tình huống cần kiểm tra tính thông mạch.

Chức năng đo thông mạch trên các dòng thiết bị đo hiện đại thường đi kèm với âm thanh báo hiệu, giúp người dùng không cần nhìn vào màn hình vẫn biết kết quả. Để thực hiện, cần ngắt hoàn toàn thiết bị khỏi nguồn điện lưới. Người kiểm tra sẽ đặt hai đầu que đo vào hai đầu của đoạn dây cần kiểm tra.

Nếu mạch điện liền mạch (dây không đứt), thiết bị sẽ phát ra tiếng bíp liên tục và màn hình hiển thị giá trị điện trở gần bằng 0. Nếu dây bị đứt ngầm, sẽ không có âm thanh nào phát ra và màn hình hiển thị trạng thái quá giới hạn. Phương pháp này cũng áp dụng hiệu quả để kiểm tra các công tắc bật/tắt. Khi bật công tắc, mạch phải thông; khi tắt, mạch phải hở. Nếu bật công tắc mà thiết bị đo không báo thông mạch, nghĩa là tiếp điểm bên trong công tắc đã bị hỏng hoặc oxy hóa nặng, cần được thay thế.

IV. PHÂN BIỆT DÂY NÓNG VÀ DÂY TRUNG TÍNH KHI LẮP ĐẶT THIẾT BỊ MỚI

Khi tiến hành thay thế một chiếc bóng đèn trần, lắp một chiếc quạt hút mới hoặc thay ổ cắm, việc xác định chính xác đâu là dây pha (dây nóng) và đâu là dây trung tính (dây nguội) là yêu cầu an toàn tối thượng. Mặc dù quy ước màu dây thường được áp dụng (ví dụ dây đỏ là nóng, dây xanh/trắng là nguội), nhưng trong thực tế thi công tại Việt Nam, nhiều hệ thống điện cũ không tuân thủ quy tắc này. Việc đấu nối sai có thể dẫn đến tình trạng dù đã tắt công tắc nhưng bóng đèn vẫn nhấp nháy hoặc thiết bị vẫn tích điện, gây nguy hiểm khi chạm vào.

Sử dụng thiết bị đo ở chế độ đo điện áp xoay chiều (AC) giúp giải quyết vấn đề này một cách khoa học.

Người dùng có thể đo hiệu điện thế giữa dây cần kiểm tra với một điểm tiếp địa tin cậy hoặc so sánh điện áp của từng dây. Dây nào có điện áp cao so với đất (khoảng 220V) chính là dây pha. Dây trung tính sẽ có điện áp so với đất xấp xỉ 0V.

Một số dòng sản phẩm hiện đại còn tích hợp tính năng dò điện không tiếp xúc (NCV). Khi đưa đầu cảm biến của thiết bị lại gần dây dẫn có điện, máy sẽ phát ra âm thanh cảnh báo và đèn nháy liên tục, càng gần dây nóng tín hiệu càng mạnh. Tính năng này giúp người dùng xác định dây nóng ngay cả khi dây vẫn còn nằm trong lớp vỏ cách điện, hạn chế tối đa việc phải tiếp xúc trực tiếp với lõi đồng, nâng cao tính an toàn cho người không chuyên.

V. KIỂM TRA ĐIỆN TRỞ CỦA THANH ĐỐT TRONG CÁC THIẾT BỊ NHIỆT

Các thiết bị gia dụng sử dụng cơ chế chuyển hóa điện năng thành nhiệt năng như ấm đun siêu tốc, bình nóng lạnh, lò nướng điện thường gặp sự cố là đèn báo nguồn vẫn sáng nhưng không tỏa nhiệt. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở thanh điện trở đốt nóng (thanh mayso) bị đứt hoặc hỏng hóc bên trong.

Để xác định chính xác bộ phận này có còn hoạt động hay không mà không cần tháo tung máy móc mang ra tiệm, chúng ta sử dụng chế độ đo điện trở (Ohms).

Nguyên lý: Mỗi thanh đốt đều có một trị số điện trở nhất định tùy thuộc vào công suất của nhà sản xuất. Ví dụ, một ấm đun nước 2000W sẽ có điện trở khoảng 24-26 Ohms.
Thực hiện: Rút phích cắm thiết bị khỏi nguồn điện. Đặt hai que đo vào hai đầu cực của thanh đốt hoặc hai chấu của phích cắm (khi công tắc thiết bị đang bật).
Đánh giá: Nếu màn hình hiển thị một con số cụ thể nằm trong khoảng vài chục đến vài trăm Ohm, nghĩa là thanh đốt vẫn tốt, mạch điện kín.
Kết luận lỗi: Nếu màn hình hiển thị giá trị vô cùng lớn hoặc ký hiệu OL (Open Loop), chứng tỏ thanh đốt đã bị đứt hoàn toàn. Lúc này, dòng điện không thể đi qua để sinh nhiệt.

Việc xác định lỗi này giúp bạn biết chắc chắn linh kiện nào cần mua để thay thế, tránh trường hợp bị các đơn vị sửa chữa không uy tín báo khống lỗi hỏng main mạch hay các bộ phận đắt tiền khác. Ngoài ra, đo điện trở vỏ máy so với các chân cắm cũng giúp phát hiện sớm nguy cơ rò điện ra vỏ bình nóng lạnh, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người sử dụng.

VI. MUA SẮM THIẾT BỊ ĐO LƯỜNG TẠI HIOKIVIETNAM

Việc sở hữu một chiếc đồng hồ vạn năng điện tử trong gia đình không chỉ dừng lại ở sở thích kỹ thuật mà còn là sự đầu tư cho an toàn và tiện ích. Để đảm bảo kết quả đo đạc luôn tin cậy và thiết bị có độ bền cao, người tiêu dùng nên tìm đến các đơn vị cung cấp chính hãng thay vì mua các sản phẩm trôi nổi không rõ nguồn gốc.

Hioki Vietnam tự hào là địa chỉ cung cấp các dòng sản phẩm đo lường điện tử hàng đầu, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn quốc tế (CAT III, CAT IV). Khi lựa chọn mua sắm tại đây, khách hàng sẽ nhận được những giá trị vượt trội:

Sản phẩm đa dạng: Từ các dòng máy phổ thông nhỏ gọn bỏ túi cho nhu cầu gia đình đến các dòng máy chuyên sâu cho kỹ sư, tất cả đều được thiết kế với giao diện thân thiện, dễ sử dụng.
Chất lượng Nhật Bản: Các thiết bị có độ hoàn thiện cao, khả năng chống va đập tốt và hoạt động ổn định trong nhiều điều kiện môi trường khắc nghiệt.
Hỗ trợ kỹ thuật: Đội ngũ tư vấn viên sẵn sàng hướng dẫn cách sử dụng, giải thích các thông số kỹ thuật để người dùng phổ thông có thể thao tác thành thạo ngay lần đầu tiên.
Chính sách hậu mãi: Bảo hành chính hãng dài hạn, linh kiện thay thế sẵn có và quy trình bảo dưỡng chuyên nghiệp.

Việc trang bị một công cụ đo lường từ Hioki Vietnam là bước đi thông minh để bạn làm chủ hệ thống điện trong ngôi nhà của mình. Điện năng là nguồn năng lượng thiết yếu nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được kiểm soát tốt. Hãy biến việc kiểm tra điện định kỳ trở thành một thói quen tốt để bảo vệ ngôi nhà và những người thân yêu của bạn.

Sản phẩm liên quan